Wat is e-Health en is de term nog van deze tijd - Photo by rawpixel.com from Pexels

 

De term eHealth hoor je overal

Het Ministerie van VWS heeft de term eHealth opgenomen in haar plannen. De minister gebruikt het in haar brieven aan de tweede kamer. De Inspectie heeft er een toetsingskader voor opgesteld. De hoofdlijnen akkoorden voor de eerste lijn, GGZ, medisch specialisten en Thuiszorg noemen het. Nictiz heeft er een monitor voor. Zorgaanbieders en zorgverzekeraars praten erover en passen hun strategie erop aan. En in de media komt het veelvuldig terug. Toch hebben maar weinig mensen een duidelijke definitie van eHealth.

Onderzoek naar de betekenis van de term eHealth

Claudia Pagliari en anderen hebben in 2004 onderzoek gedaan naar de betekenis van de term eHealth. Zij ontdekten dat de term eHealth voor 1999 amper in gebruik was. Daarna schoot het gebruik omhoog. Het onderzoek van Claudia Pagliari is op dit moment nog het meest uitgebreide onderzoek naar de betekenis van eHealth dat we konden vinden.

Het ontstaan van de term eHealth

De term eHealth is eind jaren negentig ontstaan. In deze periode waren e-woorden heel gewoon om de mogelijkheden voor het elektronisch drijven van handel via nieuwe internettechnologie aan te duiden. Voorbeelden van termen uit die tijd zijn ecommerce, ebusiness, en efinance. De mensen die al wat langer in de ICT werkzaam zijn kunnen zich nog wel de dot.com bubble van 1997 tot voorjaar 2000 herinneren. In deze periode steeg het aantal bedrijven met een focus op het ontwikkelen van nieuwe toepassingen gebaseerd op de nieuwe internettechnologie. En eHealth was als term bedoelt om deze nieuwe toepassingen voor de gezondheidszorg te labelen.

De invloed van nieuwe ontwikkelingen op de term e-Health

Net als in eind jaren negentig is er ook vanaf begin 2014 een stijging van het aantal bedrijven met een focus op het ontwikkelen van digitale innovaties voor de zorg. De technologische ontwikkelingen zijn de afgelopen jaren in een stroomversnelling terecht gekomen. Op vele fronten vinden technologische vernieuwingen plaats. Voorbeelden van technologische trends in de gezondheidszorg zijn Internet of Things, Big Data, Artificial Intelligence, Virtual Reality en Robotics. De vraag daarbij is of met deze nieuwe ontwikkelingen de term eHealth niet erg gedateerd is geworden. We maken hiervoor een vergelijking met nieuwe technologieën en de resultaten van het onderzoek van Claudia Pagliari in 2004.

Betekenis van de e-Health anno 2004 en anno 2019.

Claudia Pagliari heeft onderzocht over welke onderwerpen erbij eHealth geschreven werd. Wij geven haar resultaten hieronder weer. Met daarbij de ontwikkelingen die de afgelopen jaren hebben plaatsgevonden.

Betekenis anno 2004

Ontwikkelingen anno 2019

eHealth gaat meer over de functionele toepassingen dan over de digitale technologie zelf. De prioritering ligt daarbij op de levering van persoonlijke gezondheidsinformatie en persoonlijke gezondheidszorg aan patiënten.

Sinds 2004 zijn er vele nieuwe technologische ontwikkelingen. Zie hiervoor ons ander artikel: Negen trends. Maar net als in 2004 verwijst eHealth niet naar nieuwe technologieën maar naar de toepassing ervan.

Onder de definitie van eHealth valt een brede groep van toepassingen en diensten voor het managen en leveren van gezondheidsdiensten. Daarbij gaat het om zowel de communicatie tussen zorgprofessionals onderling als met de patiënt.

Sinds 2004 is de hoeveelheid toepassingen en diensten exponentieel gegroeid. De groep van toepassingen en diensten is daardoor nog breder geworden. Voorbeelden zijn de inzet van virtual reality, webconsult, coaching, en medische apparatuur.

Een apart onderwerp is elektronische communicatie tussen zorgprofessionals onderling, en tussen zorgprofessionals met de patiënt. Waarbij gebruik gemaakt wordt van nieuwe digitale technologieën voor het verbinden van applicaties en het uitwisselen van gegevens.

Sinds 2004 is de mogelijkheid voor het elektronisch uitwisselen van gegevens en communicatie gegroeid. Er zijn vele nieuwe toepassingen en mogelijkheden bij gekomen. Voorbeelden zijn regionale netwerken, patiëntportalen, PGO’s, Apps en keten informatie systemen.

Een ander apart onderwerp die Claudia Pagliari in haar artikel noemt is het gebruik van beslissingsondersteuning. Daarbij gaat het om tools ter ondersteuning van beslissingen door de patiënt als door de zorgprofessional.

Sinds 2004 is beslissingsondersteuning ontwikkelt. Met big data en artificial intelligence is beslissingsondersteuning mogelijk geworden op een wijze die we in 2004 niet voor mogelijk hielden.

Telemedicine wordt door Pagliari gezien als een onderdeel van eHealth. Het is een specifieke toepassing die onder de brede term van e-Health valt. Maar eHealth is qua betekenis volgens haar breder.

Sinds 2004 is telemedicine als toepassing verder ontwikkelt. Nieuwe technologieën maken het mogelijk om zorg op afstand te leveren. Waarbij zorgaanbieders met elkaar en met de patiënt kunnen communiceren.

eHealth is volgens Pagliari van toepassing op vele stakeholders, zoals consumenten, patiënten, zorgaanbieders, managers, wetenschappers, en beleidsmakers. Er is in 2004 minder focus op zorg en welzijn toepassingen voor consumenten. Er is meer focus op toepassingen ter ondersteuning van de communicatie tussen consumenten en zorgprofessionals.

Sinds 2004 is er een hausse ontstaan van apps en wearables gericht op consumenten. Met als doel om welzijn en zelfmanagement te ondersteunen. De focus is vooral op de consument. Een ontwikkeling die hier op aansluit is die van Bevolkingsgezondheids management. Waarbij er aandacht wordt besteed aan regionale en wijkgerichte vraagstukken.

eHealth heeft volgens Pagliari impact op het ondersteunen van de juiste zorg op de juiste plaats met de juiste informatie. Hierdoor krijgen consument en patiënt meer mogelijkheden om zelfmanagement en zelfregie uit te voeren. Dit heeft gevolgen voor de relatie tussen arts en patiënt, die gelijkwaardiger zal worden.

Sinds 2004 is de aandacht voor de juist zorg op de juiste plaats met de juiste informatie toegenomen. Deze ontwikkeling wordt door de Overheid en door zorgverzekeraars actief gestimuleerd. Voorbeelden zijn MedMij en PGO’s die deze ontwikkelingen stimuleren. Patiënt en consument hebben meer mogelijkheden voor zelfmanagement en zelfregie.

Is de term eHealth nog van deze tijd?

De vergelijking laat zien dat de term eHealth nog steeds van deze tijd is. De vergelijking geeft zelfs weer dat de ontwikkelingen zo snel zijn gegaan dat de onderwerpen uit 2004 nog dieper en steviger in onze wereld zijn verankert. Er is een sterkere beweging van eHealth naar consumenten en patiënten, en de ondersteuning van toepassingen voor zelfmanagement en in de communicatie tussen patiënt en zorgprofessional. Zie hiervoor ook onze blog die we in 2016 hierover schreven. De term eHealth is in de betekenis de Claudia Pagliari eraan gaf nog steeds actueel.

Wat is de definitie van ehealth anno 2019?

Volgens het toetsingskader van de IGJ voor de inzet van eHealth is de definitie:

de inzet van hedendaagse informatie- en communicatietechnologie in de zorg om de zorg te ondersteunen en/of te verbeteren. Ook de term ‘digitale zorg’ wordt hier wel voor gebruikt. Voorbeelden zijn patiëntenportalen, medische apps en monitoring van chronische patiënten op afstand. Ook elektronische patiëntendossiers (EPD’s) en elektronische gegevensuitwisseling vallen onder ehealth. Denk verder ook aan beeldbellen of personenalarmering, zoals gebruikt in bijvoorbeeld ouderenzorg en gehandicaptenzorg.

Deze definitie onderschrijft het brede veld van toepassingen en onderzoeksresultaten die in 2004 door Claudia Pagliari ook genoemd werd. Het sluit aan op de definitie die Claudia Pagliari in haar artikel ook noemt.