Positieve gezondheid

Voor deze post is de thesis van Machteld Huber, Towards a new, dynamic concept of Health; Its operationalisation and use in public health and healthcare, and in evaluating health effects of food, 2014 geraadpleegd.

Positieve gezondheid

Machteld Huber introduceerde in haar thesis het begrip positieve gezondheid. Volgens dit begrip is gezondheid het vermogen van mensen om zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. Machteld Huber operationaliseert het begrip met zes dimensies waaraan je gezondheid kunt aflezen. Deze dimensies zijn 1. Lichaamsfuncties, 2. Mentale functies en –beleving, 3. Spirituele dimensie, 4. Kwaliteit van leven, 5. Sociaal-maatschappelijke participatie en 6. Dagelijks functioneren.

Digitale innovatie

Ronald de Vries onderscheidt vijf domeinen voor digitale innovatie in de zorg. De vijf domeinen zijn gebaseerd op een analyse van ruim 250 Start ups in onder andere de Verenigde Staten. Hiertussen zitten vele innovaties die mensen kunnen gebruiken om een eigen regie te voeren.

Begrip positieve gezondheid geeft inspiratie voor digitale innovatie

Het begrip positieve gezondheid geeft een bredere kijk op gezondheid. Machteld Huber geeft aan dat door het bespreken van het begrip met verschillende partijen zoals artsen, zorgverzekeraars en patiënten het duidelijk wordt welke aspecten zij belangrijk vinden. Overeenstemming over het begrip positieve gezondheid geeft inspiratie om de digitale innovaties te selecteren die het beleid kunnen ondersteunen. Ik zal dit toelichten aan de hand van een reis in de toekomst met Henk, een fictieve diabetes patiënt.

Op reis met Henk, een fictieve diabetes patiënt

Henk heeft enkele weken geleden van zijn arts te horen gekregen dat hij diabetes type 2 heeft. Hij is de schok weer een beetje te boven en heeft besloten om zijn ziekte actief te gaan beheersen. De eerste keer dat Henk hoorde dat hij de ziekte had, hoorde hij weinig van wat de arts daarna tegen hem zei. Maar het was als of de arts dit wist. In een vervolggesprek nam de arts ruim de tijd voor Henk en legde Henk uit hoe hij via aanpassing en eigen regie de ziekte zelf kan managen. Op internet had Henk een app gedownload met allerlei informatie over diabetes. Deze app heeft het ziekenhuis samen met andere ziekenhuizen ontwikkelt. Henk en de arts stellen tijdens het gesprek samen een plan op waarin staat welke beslissingen Henk zelf kan nemen en welke handelingen Henk zelf kan uitvoeren. Dit wordt door de arts vastgelegd in een individueel zorgplan die Henk via een app zelf kan inzien. Het plan is visueel in de tijd weergegeven en er staat bijvoorbeeld ook in hoe terugkoppeling en controle door de arts gaat plaatsvinden.

Henk is vervolgens met zijn ziekte aan de slag gegaan. Hij heeft een armband gekocht en een app gedownload op zijn smartphone. De armband meet continue de glucose in het bloed van Henk. Via foto’s van het eten en locatiebepaling (in de app staan onder andere alle menu’s en ingrediënten van restaurants) legt de app vast wat Henk eet, en combineert dit met de activiteitentracker op de telefoon van Henk. Op basis van al deze persoonlijke gegevens adviseert de app aan Henk wat hij het beste kan gaan doen het komende uur. Bijvoorbeeld iets anders eten of gaan bewegen. In een overzichtelijke grafiek geeft de app aan hoe het verloop is van de ziekte bij Henk en wat de gevolgen voor de persoonlijke gezondheid zijn als Henk bepaalde acties wel/niet uitvoert op de korte, middellange en lange termijn.

De constatering dat Henk diabetes heeft geeft Henk een hoog gevoel van stress. Hoe gaat hij zijn ziekte beheersen met een drukke baan en een gezin met een werkende vrouw en met vier kinderen. In overleg met de arts maakt Henk ook gebruik van een innovatie die hem vaardigheden aanreikt om zijn stress te beheersen. De armband van Henk houdt ook zijn stressniveau bij. Via een app kan Henk zich zelf coachen om rustiger, of om juist energieker te worden. Zo heeft Henk het gevoel dat hij zich aan zijn ziekte kan aanpassen en zelf de regie kan voeren.

De arts krijgt alle gegevens van alle patiënten op een dashboard. Hierop ziet de arts welke patiënten een verhoogd risico hebben op bijvoorbeeld toekomstige complicaties of problemen hebben met stress en emoties. Deze patiënten benadert de arts om eerder langs te komen voor controle. Zo probeert de arts om eventuele toekomstige complicaties te voorkomen. De arts kan ook gerichte instructies geven aan een patiënt, die vervolgens in de app zichtbaar worden. Eventueel hebben arts en patiënt via video of chat met elkaar contact.

Henk is nu een paar maanden bezig en hij heeft het gevoel dat hij weer zin kan geven aan zijn leven. Henk is weer begonnen met fietsen, een oude hobby van hem. Dit doet hij samen met zijn vrouw. Elk weekend fietsen ze samen en dit werkt ook goed uit op hun relatie. Het helpt om de ziekte te accepteren en om toch activiteiten te vinden die een nieuw gevoel van zingeving en geluk geven. De app geeft op basis van het glucoseniveau in het bloed advies over een route die Henk wil fietsen.

Henk is blij dat hij eigen regie heeft op zijn ziekte en dat hij de ziekte fysiek en emotioneel onder de knie heeft. Gisteren had Henk een controle afspraak met de arts. Dit gesprek deed Henk vanaf de bank thuis op de tablet. De arts had alle relevante gegevens al van hem. Dus hij hoefde voor nader onderzoek niet naar het ziekenhuis. Zelfs niet voor het onderzoek van zijn ogen. Met een virtual reality bril wordt zijn netvlies gescand en gecontroleerd. De gegevens worden via een app geanalyseerd en doorgestuurd naar zijn oogarts. Deze zag na het beoordelen van de gegevens geen reden voor aanvullende controles in het ziekenhuis.

Een collega van Henk heeft ook diabetes type 2. Met hem gaat het minder goed. De collega heeft moeite om de ziekte onder controle te krijgen en krijgt hiervoor via een additionele app extra ondersteuning van zorgverleners. De collega en Henk zitten samen in een groep voor lotgenoten contact. Omdat het zo goed gaat met Henk, heeft Henk een extra rol op zich genomen in deze groep om zijn ervaringen te delen en anderen te motiveren. Zo probeert Henk optimaal bij te dragen aan de participatiemaatschappij.

Dimensies inspireren voor het selecteren van innovaties

De reis in de toekomst geven digitale innovaties weer die diabetes patiënten kunnen ondersteunen op dimensies als Lichaamsfuncties, Mentale functies en –beleving, Kwaliteit van leven, en Sociaal-maatschappelijke participatie. Het begrip positieve gezondheid van Machteld Huber maakt deze dimensies bespreekbaar zodat belanghebbenden kunnen aangeven wat zij belangrijk vinden. Dit geeft inspiratie voor het selecteren van innovaties die deze dimensies kunnen versterken.

Toekomst of realiteit

Is de reis van Henk toekomst of realiteit? De geschetste digitale innovaties bestaan al. Ze zijn te koop en werken. In de onderstaande tabel staan de Start ups die ik voor het schrijven van deze post geraadpleegd heb.

OneDrop

Navigating diabetes together

glooko

Glooko mobile and web apps enable data driven decision support for people with diabetes and their care team

Glucovista

Novel IR Technology for Wearable, Continuous Non-Invasive Glucometer

mysugr

mySugr removes the burden of managing diabetes. Your therapy information is just there and it’s useful at a glance. All in one place and easy to understand

medtep

Facilitating lasting behavioral changes by personalizing validated prevention and treatment plans

eyenetra

Using a series of simple game-like interactions in a Virtual Reality headset, NETRA enables anyone anywhere to collect their own refractive measurements. It’s quick and easy to use in an office or in the field. Eye care professionals can use the measurements to diagnose and prescribe for their patients

thync

Energize or relax without drinks of pills