De grote stelselveranderingen in de zorg

Hervorming Langdurige Zorg

In 2015 is het huidige zorgstelsel door de Hervorming Langdurige Zorg (HLZ) ingrijpend veranderd. Er is een kern-AWBZ ontstaan die gericht is op de zware zorgbehoeften voor ouderen en gehandicapten. Deze zorg wordt zowel intramuraal als extramuraal geleverd. De WMO, de ZVW en de Jeugdwet hebben de overige functies van voorheen de AWBZ overgenomen.

  • De WMO heeft de taken ondersteuning en begeleiding (zoals begeleiding van activiteiten en dagopvang) overgenomen. Mensen met een ondersteuningsbehoefte moeten zich voortaan bij hun gemeente melden. Deze zal eerst kijken of het niet mogelijk is de zorg op te vangen binnen het sociale netwerk voordat de zorgbehoevende aanspraak kan maken op de gemeente. Ook mag de gemeente een eigen bijdrage vragen. Met deze maatregelen hoopt de overheid dat mensen langer thuis kunnen wonen en minder snel een beroep doen op de overheid.
  • De ZVW heeft de extramurale persoonlijke verzorging en verpleging overgenomen. Dit is de zogeheten ‘Aanspraak wijkverpleging’. De wijkverpleging is voornamelijk gericht op ouderen met lichamelijke aandoeningen waar over het algemeen sprake is van medische problemen of een hoog risico daarop. De wijkverpleegkundige coördineert alle zorg rondom de cliënt en stemt af met andere hulpverleners, zoals de huisarts, medisch specialist en de maatschappelijk werker.
  • De Jeugdwet vervangt niet alleen de Wet op de jeugdzorg, die tot 2015 geldig was, maar ook de verschillende andere onderdelen van de jeugdzorg die onder de Zorgverzekeringswet (geestelijke gezondheidszorg voor jongeren) en de AWBZ (zorg voor licht verstandelijk beperkte jeugd) vielen. Ook de jeugdbescherming en jeugdreclassering maken onderdeel uit van de wet.

Kostenbeheersing curatieve zorg

Om de kosten in de curatieve zorg te beheersen gaat meer zorg van de medisch specialisten en tweede lijns GGZ naar de huisarts, en van de huisarts naar de zelfzorg. Daarnaast is het eigen risico in de ZVW verhoogd.

  • De gedachte achter de hervorming van de GGZ is om te voorkomen dat mensen met lichte psychische problematiek in de gespecialiseerde ggz terechtkomen. Daarnaast keerden mensen na behandeling te langzaam terug naar de 1e lijn (huisarts, praktijkondersteuner huis of eerstelijns psychologische zorg). Met de introductie van de generalistische basis ggz in januari 2014 is de geestelijke gezondheidszorg anders ingedeeld. Vóór 2014 konden cliënten terecht bij de praktijkondersteuner huisarts ggz (poh-ggz), de eerstelijns psychologische zorg en in de 2e lijn. Na 2014 werden dat de praktijkondersteuner huisarts, generalistische basis ggz en gespecialiseerde ggz. Eén van de doelen van de introductie van de generalistische basis ggz is om patiënten via een zo kort mogelijke weg op de goede plek in zorg te laten komen (matched care).
  • De gedachte achter de overheveling van de medisch specialistische zorg naar de huisarts is tweeledig.
    • De huisarts krijgt een centralere rol in de begeleiding van de patiënt en kan op basis van uitslagen van onderzoeken samen met de patiënt bepalen wat de beste plek voor zorg is.
    • Door de overheveling wordt voorkomen dat mensen onterecht worden doorverwezen naar de duurdere tweedelijns zorg en dat mensen na behandeling eerder terugkomen in de eerste lijn.